Başarılı Performansa Ulaşmada Bilinçaltının Etkisi

Bilinçaltı günümüzde çok sık kullanılan bir kavramdır. Yüz milyar sinir hücreli olan insan beyninin karmaşıklığı, insanı hayrete düşürmektedir. Bilinçaltı, bilincimizin farkında olmadığı ama davranışlarımızın kontrol edilmesinde ve yönlendirilmesinde önemli rol oynayan bir mekanizmadır. Bilinçaltının en önemli özelliği ise bilincimizin farkına varmadığı olayları, sesleri ve resimleri kaydetmesidir. Siz yolda yürürken dükkânları veya ara sokakları saymıyor olabilirsiniz ama bilinçaltınızda bu olay biliniyor ve kaydediliyor. Yapılan bir çalışmada kişi saman balyaları arasında gezdiriliyor ve kaç saman balyası olduğu sorulduğunda, bilemediğini söylüyor. Aynı kişi, hipnoz altında aynı soru sorulduğunda doğru sayıyı biliyor. Tıpkı bu örnekte olduğu gibi, bebeklik ve çocukluk dönemlerine dair anılarını bilinçaltı kayıtlarının arasında bulmak mümkündür. Bunun sırrı, gözde fovea hareketlerinin olması ile ilgilidir. Bu hareketler sayesinde göz devamlı çevremizi tarıyor ve aldığı bilgileri bilinçaltına atıyor. Bizler bu bilinçaltına gönderilen verilerin çok ama çok az bir kısmını hatırlayabiliyoruz. Burada önemli olan nokta, bilinçaltına gönderilen verilerin karar verme ya da eylem geçme aşamasında fikirlerimizi ve davranışlarımızı direkt olarak etkilemesidir.

Peki, bilinçaltı karmaşık yapısı nasıl? Bilinci ve bilinçdışını bastıran bilinçaltında neler gizli veya neler var? Öncelikle bilincin oluşması için bilinçaltı ve üstüne ihtiyacımız vardır. Geçmiş ve gelecek arasındaki bilinç, anı belirler. Bilinçaltı geçmiş ile ilgilidir. Geçmiş tüm yaşantılar burada depolanır. Bilinçüstü ise gelecek ile ilgilidir. Bilinç üstünde henüz gerçekleşmemiş olaylar, hedeflerimiz ve hayallerimiz vardır. Bizi kontrol eden ise bilinçaltıdır. Yani geçmiş yaşantımızdaki düşüncelerimiz, duygularımız, tecrübelerimiz ve davranışlarımız bilinçaltında birikir ve bir şekilde günlük hayatımızda ortaya çıkar. Bilincimize attığımız bu unsurlar günlük hayatımızda, ikili ilişkilerde, iş hayatımızda ve spor müsabakalarında kendini gösterir. Duygular, düşünceler ve tecrübeler olumlu ise bu bize avantaj sağlar. Fakat tam tersi söz konusuysa, hayatımızda tahribat yaratmışsa, zamanla ortaya çıkarak büyük engeller oluşturur. Joseph Murphy’nin söylediği gibi, “Zihinsel yaşamın yüzde doksanından fazlası bilinçaltındadır.” Bu nedenle bu harikulade güçten yararlanmayı beceremeyen insanlar çok dar sınırlar içinde yaşamışlar demektir.

BİLİNÇALTININ İŞLEVİ

Bilinçaltının işlevini şöyle bir örnekle daha iyi anlayabiliriz. Bilinçaltı bir bilgisayar gibidir. Bilgisayarımızın içinde bir takım programlar vardır. Biz bu programları kullanarak belirli dosyalar oluşturur ve bunları zamanla kullanırız. Eğer bilgisayarımıza virüs girerse sistem çöker ve bunun için format atılması gerekir. Formatı attıktan sonra da bir virüs koruyucu programı yükleriz ve böylece bilgisayarımızı olası tehlikelerden korumuş oluruz. Bunun aynısını belirli zihinsel tekniklerle bilincimize yaparak, onu olumlu şekilde kodlayarak başarılı ve mutlu olabiliriz. Böylece maksimum performansa ulaşmamız daha kolay olacaktır. Amerika’da yapılan bir araştırmada bir grup deneğin karşısına rastgele insanlar çıkarılıyor. Birinci gruptaki insanlara Richard, Franklin, John isimleri veriliyor. Bu isimlerin ortak özelliği Beyaz Saray başkanlık seçimlerinde başarısız olmuş kişilerin adları olması. Diğer insanların ismi ise rastgele seçiliyor. Daha sonra deneklerin bu gruplara oy vermesi isteniyor. Sonuçta görülüyor ki Beyaz Saray seçimlerinde başarısız olmuş benzer isimler çok daha az oy alıyor. Bu da gösteriyor ki, bazen farkına varmadan yaptığımız seçimler, aslında bilinçaltımızdan gelen talimatlar doğrultusunda olmaktadır. Şimdi bilinç ve bilinçaltının özelliklerine göz atalım.

Bilinç: Kısa süreli hafızandan sorumlu, şakayı, espriyi anlar, yeni şeyleri öğrenmeye ve denemeye heveslidir, iradenin yeri, geçmiş, gelecek ve şimdiki zaman belirgindir, mantıkçı ve muhakeme yeteneği sağlıklı karar verme yeteneğini sağlar ve farkındalık belirli özellikleridir.

Bilinçaltı: Alışkanlıklarımız buradadır, uzun süreli hafıza, şaka ve espriyi kavrayamaz, bir çok görevi aynı anda yapabilir, eleştirip yargılamadan hareket eder, tekrar ederek öğrenir, çabuk ve kesindir, yirmi dört saat uyanıktır, savunma mekanizması vardır ve duyguların yeridir.

Bilinçaltını kodlayarak başarıya ulaşmak: Yukarıda belirtilen bilinçaltının özellikleri ve işleyiş tarzına ait bilgilerden sonra aklımıza şu soru gelebilir: “ Bilinçaltını kodlayarak nasıl başarıya ulaşabiliriz?” Bilinçaltını kodlamanın en etkili yolu olumlu düşünmektir. Eğer bilinçaltınızı hatalı kavramlarla doldurmuşsanız, bunları temizlemenin en iyi yöntemi, yapıcı ve olumlu düşünceleri sürekli tekrarlayarak bilinçaltınıza kabul ettirmek ve uyumlu düşünceleri sürekli tekrarlayarak bunları bilinçaltınıza kabul ettirmek ve böylece doğru düşünce akımını oluşturmaktır. Çünkü bilinçaltımız alışkanlıklarımızın merkezidir. Olumsuz düşünceleri durdurup onlardan ne kadar arınırsak başarılı performansa ulaşmamız çok daha kolay olacaktır. İnsan beyni olumsuz duygu ve düşünceleri çok çabuk algılamaktadır. Fakat şu unutulmamalıdır, olumlu düşünceler olumsuz düşüncelerden çok daha güçlü ve etkilidir. Yapılan bilimsel araştırmalar insanların düşünürken beyinlerinin etrafa frekans yaydığı ve bu frekansların ölçülebildiğini göstermiştir. İnsanlar olumsuz bir şeyler düşünmeye başladıktan 5,6 saniye sonra jest ve mimiklerinde değişiklikler başlar. Bu olumsuz etkileşim biraz daha uzadıkça duygulanımlar başlar. Daha sonra duygular davranışa dönüşür. Kısaca olumsuz düşünürsek duygularımız ve davranışlarımız olumsuz olacaktır. Bunun yayında olumlu düşünürsek duygu ve davranışlarımız olumlu olacaktır. Tercih bireyin kendisine bağlıdır. Ya kendisini yok edecek ya da kendisinin en büyük destekçisi olacaktır.

Bilinçaltını kodlamanın en iyi zamanı uyuklama moduna (Baudoin tekniği) geçtiğimiz zamanlardır. Charles Baudoin, 1910 yılında, bilinçaltını etkilemenin en iyi yolunun, bütün çabaların minimuma ineceği uyuşuk ve uykulu bir duruma geçilmesi olduğunu belirtmiştir. Uykulu duruma geçtiğimiz zaman bilinçli zihin büyük ölçüde pasif hale gelir. Bu yüzden akşam uyumadan önceki ve sabah katlığımız anlar en uygun zamanlardır. Bu zamanlarda bireyler pozitif olumlamalarla bilinçaltını kodlayabilirler. Mesela “ yetenekli, özgüvenli, çabuk ve zeki oyuncuyum. Bu maçta çok iyi oynayarak takımıma olumlu katkıda bulunacağım” “Baskı altında doğru kararlar vereceğim ve sakinliğimi koruyacağım” gibi. Bu gibi olumlamalar yapılırken cümle yapısı çok önemlidir. Olumsuz formada kullanılan olumlu bildirimler fazla etkili olmamaktadır. Mesela “ Yarın ki maçta panik ve stresli olmayacağım” yerine “Yarınki maçta rahat ve sakin olacağım” demek daha faydalı olacaktır. “Yarınki maçı kaybetmeyeceğim” cümlesi olumlu gibi gözükse de bilinçaltında bir olumsuzluk oluşturmaktadır. Bu olumsuzluk kişinin daha çok kaybetmemeye odaklanmasını sağlayacaktır. Kaybetmemeye oynamak sizi kaybetmeye daha fazla yaklaştırır. Oysa ki “ Yarın ki maçı kazanacağım” denirse daha etkili olur.

Zihinsel antrenman: Bilinçaltını kodlamanın en iyi yöntemlerinden biri de zihinde canlandırma tekniğinin uygulanmasıdır. Zihinde canlandırma veya imgeleme kısaca maçı zihninizde oynamaktır. Etkili yapılan zihinde canlandırma, beynimize görsel olarak olumlu imgeleri yerleştirecektir. Yukarıda belirtildiği gibi yapılan pozitif olumlamalar zihinde canlandırma tekniği ile pekiştirilirse etkisi daha fazla olacaktır. Mesela maçta gol atacağına veya sayı üreteceğine inanan bir sporcu bunu zihninde yaşarsa bilinçaltını kodlaması daha etkili olacaktır. Bandura’nın Self-Efficacy (öz yeterlilik) teorisine göre geçmiş başarılı performansların hatırlanması ve zihinde canlandırılması hem özgüveninizi arttıracak hem bilinçaltınızın olumlu şekilde kodlanmasını sağlayacaktır. Performansını olumsuz yönde etkileyen bazı davranışlarınız varsa, bu tür davranışlardan kurtulmak istediğiniz zaman en az 3-4 hafta boyunca olumlamalar yaparak bunu zihinde canlandırma metodu ile birleştirdiğiniz zaman bu tür istenmeyen davranışlardan, kurtulabilir, yerine istediğiniz davranış modelini yerleştirebilirsiniz. Fakat bu tür çalışmalar konunun uzmanları tarafından yaptırılırsa çok daha faydalı olma ihtimali yüksektir. Mesela etkili zihince canlandırma için birçok kriterin doğru yapılması gerekmektedir yoksa gerektiği kadar etkili olmaz.

Check Also

Efsane Koç Phil Jackson ile Buluşma

Hayallerimiz ve hedeflerimiz, hayatımızı doyumsuz yapan en güzel şeylerdir. 90’lı yılların  ortalarına kadar hepimizi ekranların …